Het Visscherspad: fietsen over het pad van de Zandvoortse vislopers

Tussen Zandvoort en Overveen slingert een klinkerpad door de duinen. Links en rechts duinhellingen, af en toe een trein die voorbijraast, en na een paar bochten ineens een klimmetje dat je in je benen voelt. Dit is het Visscherspad. Wie hier nu fietst, volgt de route waarover eeuwenlang vrouwen en mannen liepen met een mand vol vis op hun rug.


Je leest waar het pad begint en eindigt, hoe het fietst, wat je onderweg ziet en waarom het zo heet. En hoe je er vanuit Zandvoort een mooi rondje van maakt.

Wat is het Visscherspad?

Het Visscherspad is een fiets- en voetpad door Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Het verbindt Zandvoort met Kraantje Lek, het oude restaurant aan de voet van duin De Blinkert in Overveen. Het pad loopt grotendeels langs de spoorlijn tussen Zandvoort en Haarlem en is bestraat met klinkers. Je ziet de naam ook gespeld als Visserspad. Climbfinder en Komoot gebruiken de oude spelling met sch.


Volgens Haarlem105 was Zandvoort vroeger een afgelegen vissersdorp dat alleen via twee paden door de duinen bereikbaar was. Eén daarvan liep naar Haarlem. Lang voordat er een trein reed, was dit de weg waarlangs Zandvoort zijn vis naar de stad bracht. Wie het pad fietst, rijdt dus door een stukje streekgeschiedenis. Ook het landschap is de moeite waard: open duin, struweel, een uitkijkpunt en aan het einde een monumentale uitspanning.


Voor fietsers is het Visscherspad onderdeel van het knooppuntennetwerk. In de fietsroute die de ANWB door de Kennemerduinen beschrijft, kom je bij knooppunt 37 op het Visscherspad.

Evenementenlocaties

Installatie en onderhoud

Knop

De vislopers: met een kriel vol vis naar Haarlem

Zandvoort was eeuwenlang een klein vissersdorp. De vissers zeilden met hun platte bomschuiten van het strand af en brachten de vangst bij vloed weer aan land. Op het strand werd de vis verkocht aan de vislopers. Dat waren vrouwen en mannen die de vis in de stad gingen verkopen.



De vislopers droegen hun handel in een hoge mand op hun rug. Die mand heette een kriel. Volgens Haarlem105 trokken ze aan het begin van het pad hun schoenen of klompen uit, bij de zogenoemde kousenpaal. Barrevoets liepen ze door het mulle duinzand richting Haarlem. Bij Kraantje Lek rustten ze uit. Daar begon de verharde weg en konden de schoenen weer aan.


De meeste vis werd verkocht op de vismarkt bij de Grote Markt in Haarlem. Wie daar voor tien uur 's ochtends aankwam, liet de vis eerst keuren. Daarna kon de verkoop beginnen. Volgens Haarlem105 waren de Zandvoortse verkoopsters op die markt ver in de meerderheid.


Op de terugweg werd de omzet gevierd. Dat gebeurde in een herberg aan de rand van Haarlem, die tegenwoordig het Wapen van Kennemerland heet. Buiten voor de deur stond intussen hun gereedschap: emmers en manden die na een dag vol vis flink roken. Zo kreeg de herberg in de volksmond een bijnaam die nog steeds bekend is: de Stinkende Emmer.


Aan het beroep kwam een einde toen grote stoomtrawlers vanuit de haven van IJmuiden gingen vissen. Voor de Zandvoorters bleef steeds minder vis over, en de vis uit IJmuiden ging per spoor naar Haarlem. De bomschuiten verdwenen van het Zandvoortse strand, en daarmee ook de vislopers. Het pad bleef.

Waar het pad loopt

Het Visscherspad loopt van west naar oost, van Zandvoort naar Overveen. Volgens Oneindig Noord-Holland lag het pad van de vislopers haaks op de oude doorgaande weg langs de binnenduinrand. Het voet- en fietspad van nu ligt ongeveer op de plek van dat oude pad.


In Zandvoort begin je aan de oostkant van het dorp, bij het spoor. Vanaf station Zandvoort aan Zee rijd je langs de spoorlijn naar de Sophiaweg, waar het pad de duinen ingaat. Daarna volg je het klinkerpad. Je passeert onderweg een kruising met de weg naar Bentveld. Halverwege ligt een uitkijkpunt. Aan het eind kom je uit bij de parkeerplaats van Kraantje Lek aan de Duinlustweg.


Volg je liever een knooppuntenroute, dan helpt knooppunt 37 je op weg. De hele route ligt binnen Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Meer tips vind je in onze gids over fietsen door Nationaal Park Zuid-Kennemerland vanuit Zandvoort.

Evenementenlocaties

Installatie en onderhoud

Knop

Zo fietst het: klinkers, bochten en De Blinkert

Het Visscherspad is geen kaarsrecht fietspad. Het golft met de duinen mee, met bochten, korte afdalingen en kleine bulten. Fietsers op Climbfinder beschrijven het als een glooiend pad met een achtbaangevoel als je er met wat vaart overheen rijdt. De klinkers liggen volgens hen netjes en strak.


Het zwaarste stuk komt aan het einde, richting Kraantje Lek. Daar ligt De Blinkert, een van de bekendste duinen van de streek. Climbfinder heeft de klim via het Visscherspad gemeten: 1,8 kilometer lang, met 26 meter stijging en een gemiddelde helling van 1,4 procent. Het steilste stuk van 100 meter loopt op tot 5,7 procent. De top ligt op 25 meter boven zeeniveau.


Dat klinkt bescheiden, en dat is het ook. Volgens Climbfinder is de klim niet zwaar genoeg voor een bergcategorie en komen ook ongetrainde fietsers zonder problemen boven. Toch noemt Climbfinder hem de langste beklimming van Noord-Holland. Op een gewone fiets met tegenwind voel je hem wel degelijk.



Houd er rekening mee dat je het pad deelt met wandelaars. Op een zonnige zondag kan het druk zijn. Rem dus af in de bochten en bel even als je iemand inhaalt.

Het uitkijkpunt en de wisenten van het Kraansvlak

Ongeveer halverwege het pad ligt een uitkijkpunt. Je zet je fiets aan de kant en loopt een stukje omhoog. Boven kijk je uit over de duinen, met in de verte Zandvoort. Aan de andere kant van de spoorlijn zie je volgens de ANWB het Kraansvlak liggen.

Het Kraansvlak is een afgesloten duingebied binnen het nationaal park. Er leeft een kudde wisenten, Europese bizons die in het wild bijna waren uitgestorven. Met een beetje geluk zie je ze vanaf het uitkijkpunt grazen. Een garantie is dat niet, want de dieren lopen vrij rond in een groot gebied. Via een tracker op wisenten.nl kun je zien waar de kudde ongeveer is.


Wil je dichterbij komen? Van 1 september tot 1 maart is het Wisentenpad open. Dat is een wandelroute van drie kilometer dwars door het leefgebied van de wisenten. Visit Zandvoort waarschuwt dat je altijd afstand moet houden, dat honden niet zijn toegestaan en dat het pad niet geschikt is voor kinderwagens. Je fiets laat je dan staan.

Evenementenlocaties

Installatie en onderhoud

Knop

Kraantje Lek: de rustplaats van de vislopers

Aan het oostelijke einde van het pad ligt Kraantje Lek. Hier hielden de vislopers hun pauze, en ook voor fietsers van nu is het een logische plek om af te stappen. Het witte huis met de rood-groene luiken is een rijksmonument. Op deze plek werd volgens Wikipedia in 1542 al herberg Rockaers gebouwd. Waar de naam Kraantje Lek vandaan komt, weet niemand zeker.


Voor generaties kinderen uit Haarlem, Amsterdam en omgeving was Kraantje Lek het doel van het schoolreisje. Naast het restaurant ligt een speeltuin, en achter het huis rijst De Blinkert op, het steile duin waar kinderen eindeloos op en neer renden.


Bekend is ook de Holle Boom. Dat was een eeuwenoude iep met zo'n grote holte dat er volgens Oneindig Noord-Holland wel zes kinderen tegelijk in konden kruipen. In Haarlem werd kinderen vroeger verteld dat baby's uit die boom kwamen. In de jaren zeventig ging de boom dood. Volgens de ANWB werd hij getroffen door storm en bliksem. In 2007 maakte de Haarlemse beeldhouwer Kees Verkade een bronzen afgietsel op ware grootte. Dat beeld staat nu naast het restaurant.

Wil je meer lezen over de geschiedenis van deze plek, dan vind je een mooi verhaal bij Oneindig Noord-Holland.

Voorbij Kraantje Lek: Elswout, Duinlust en de Brouwerskolk

Bij Kraantje Lek houdt het Visscherspad op, maar de omgeving zit vol verhalen. Tegenover het restaurant ligt landgoed Elswout, een buitenplaats uit 1634. Volgens de ANWB is Elswout gratis toegankelijk, maar moet je voor de ingang een flink stuk omfietsen. Even verderop zie je links van het fietspad Duinlust liggen, een landhuis uit 1881 met torentjes en trapgevels.


Net voorbij Duinlust steek je de Zanderijvaart over. Van 1850 tot 1948 voeren hier schuiten vol duinzand naar Haarlem en Amsterdam. Dat zand werd gebruikt voor de aanleg van nieuwe woonwijken. Ook de Brouwerskolk heeft een naam die zijn geschiedenis verraadt. In de zeventiende eeuw haalden Haarlemse bierbrouwers hier schoon water. Het water uit de stadsgrachten was daar niet geschikt voor.



Zo zie je op één korte rit hoe de duinen eeuwenlang gebruikt werden: als looproute voor de vishandel, als zandgroeve voor de stad en als waterbron voor de bierbrouwers.

Evenementenlocaties

Installatie en onderhoud

Knop

Er een rondje van maken

Het Visscherspad is een route van A naar B. Wie niet dezelfde weg terug wil, maakt er een rondje van.

  • Terug langs de kust. Vanaf Kraantje Lek fiets je via Overveen naar de Zeeweg en door de duinen naar Bloemendaal aan Zee. Daar volg je de kust terug naar Zandvoort. Onderweg kom je langs de ingang Koevlak, waar het bezoekerscentrum van het nationaal park ligt.
  • Met een klim erbij. Ben je sportief, dan rijd je vanaf Kraantje Lek door naar Bloemendaal en klim je naar het Kopje van Bloemendaal, het bekendste uitzichtpunt van de streek.
  • Door naar Haarlem. Vanaf Kraantje Lek ben je snel in Haarlem. Ga dan net als de vislopers vroeger door naar de Grote Markt en drink er koffie op een terras.

Welke fiets past bij het Visscherspad?

Het Visscherspad is verhard, dus je kunt het op elke fiets rijden. Toch maakt de keuze uit voor hoe je de tocht beleeft.


  • Stadsfiets. Prima voor wie een rustig tempo rijdt en het niet erg vindt om op De Blinkert even door te trappen.
  • Elektrische fiets. Met een e-bike neem je de bulten en de tegenwind zonder moeite. Handig als je er een lang rondje van maakt of als je niet vaak fietst.
  • Fatbike. Leuk als je onderweg ook een zandpad of het strand wilt pakken. Op de klinkers rijdt hij stevig en stabiel.
  • Kinderfiets of kinderzitje. Kinderen die al goed zelf fietsen, kunnen het pad aan. Let wel op in de bochten en bij drukte.


Geen eigen fiets bij je? Huur er een bij Behind the Beach in Zandvoort, in de Haltestraat, een paar minuten fietsen van het begin van het pad.

Evenementenlocaties

Installatie en onderhoud

Knop

Tips voor onderweg

  • Ga vroeg op een mooie dag. In de ochtend is het pad het rustigst. Rond de middag en in het weekend fietsen er veel mensen.
  • Neem iets te drinken mee. Onderweg zijn geen winkels. Bij Kraantje Lek kun je wel iets eten en drinken.
  • Stop bij het uitkijkpunt. Veel mensen fietsen er voorbij. Zonde, want juist daar zie je hoe het duinlandschap in elkaar zit.
  • Neem een verrekijker mee. Dan maak je meer kans om de wisenten in het Kraansvlak te zien.
  • Blijf op het pad. Het nationaal park is beschermd natuurgebied. Buiten de paden fietsen mag niet.
  • Kom met de trein. Station Zandvoort aan Zee ligt vlak bij het begin van het pad. Zo hoef je geen parkeerplek te zoeken.

Veelgestelde vragen

Waarom heet het Visscherspad zo?

Het pad is genoemd naar de Zandvoortse vislopers. Zij liepen eeuwenlang over deze route door de duinen om vis op de markt in Haarlem te verkopen. Het fietspad van nu ligt ongeveer op de plek van hun oude pad.

Waar begint en eindigt het Visscherspad?

Het pad begint aan de oostkant van Zandvoort, bij de Sophiaweg vlak bij het spoor. Het eindigt bij de parkeerplaats van Kraantje Lek aan de Duinlustweg in Overveen.

Mag je fietsen op het Visscherspad?

Ja. Het Visscherspad is een verhard fietspad met klinkers en maakt deel uit van het fietsknooppuntennetwerk. Je deelt het pad wel met wandelaars, dus pas je snelheid aan.

Is het Visscherspad zwaar om te fietsen?

Nee. Het pad golft met de duinen mee. Aan het einde ligt de klim naar De Blinkert: 1,8 kilometer met gemiddeld 1,4 procent. Op een gewone fiets kom je overal boven. Met een e-bike merk je de hellingen en de wind nauwelijks.

Kun je wisenten zien vanaf het Visscherspad?

Soms. Vanaf het uitkijkpunt halverwege kijk je uit over het Kraansvlak, waar een kudde wisenten leeft. Of ze in zicht zijn, hangt af van waar de kudde die dag graast. Van 1 september tot 1 maart kun je ook te voet het Wisentenpad lopen.

Wat is de Stinkende Emmer?

Zo werd de herberg genoemd waar de vislopers op de terugweg uit Haarlem iets dronken. De visemmers en manden die ze buiten neerzetten, roken zo sterk dat de bijnaam bleef hangen. Tegenwoordig heet de zaak het Wapen van Kennemerland.